Tiểu sử
Bùi Kiến Tín (1912 – 1994), có tài liệu ghi nhầm thành Bùi Kiện Tín, là bác sĩ y khoa, doanh nhân và chính khách người Việt Nam. Ông được biết đến rộng rãi với vai trò sáng chế và sản xuất dầu khuynh diệp Bác sĩ Tín, một trong những thương hiệu dầu gió thảo dược nổi tiếng nhất miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Ông còn giữ chức Bộ trưởng đặc trách Thông tin dưới thời Quốc gia Việt Nam một thời gian ngắn cuối năm 1954.
Tiểu sử
Thân thế và học vấn Bùi Kiến Tín sinh ngày 25 tháng 9 năm 1912 tại làng Vĩnh Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Ông thuộc đời thứ 17 dòng họ Bùi Vĩnh Trinh. Cha ông là Bùi Biên, mẹ là Phan Thị Yến. Gia đình có truyền thống hiếu học và khá giả. Thuở nhỏ ông học tại quê nhà Quảng Nam. Sau đó ra Huế học và đậu Tú tài. Ông từng theo học trường Quốc học Huế nhưng bị đuổi, sau chuyển ra Hà Nội học trường Albert Sarraut. Ông đổi tên từ Bùi Thứ thành Bùi Kiến Tín. Ông sang Pháp du học nhiều năm và tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa đầu thập niên 1940.
Hoạt động kinh doanh Sau khi về nước, ông ban đầu hành nghề bác sĩ tại Hà Nội. Năm 1944, ông vào Sài Gòn lập Nhà thuốc Bác sĩ Tín mà về sau là Viện Bào chế Đông dược miền Nam tại Phú Lâm, Quận 6. Ban đầu ông sản xuất các loại thuốc Đông dược như thuốc ho, bổ huyết. Cuối thập niên 1940, ông nghiên cứu và bào chế dầu khuynh diệp Bác sĩ Tín với công thức kết hợp tinh dầu khuynh diệp, dầu tràm, bạc hà, hương nhu... Sản phẩm nhanh chóng phổ biến nhờ hiệu quả chữa cảm cúm, đau nhức, mùi hương đặc trưng và giá cả phải chăng. Chai dầu của ông trở thành vật bất ly thân của hầu hết gia đình miền Nam thời bấy giờ, đặc biệt là sản phụ và trẻ sơ sinh. Tính đến trước năm 1975, sản lượng tiêu thụ đạt con số kỷ lục lên đến 25 triệu chai/năm. Ngoài ra, ông còn sản xuất thuốc ho và thuốc bổ mang tên mình. Ông được coi là một trong những người tiên phong thương mại hóa dầu khuynh diệp quy mô lớn tại Việt Nam. Để tự chủ nguyên liệu, vào năm 1954, ông mua 30 ha đất trồng cây khuynh diệp tại Đồi Viễn (nay là khu vực Suối Tiên, Thủ Đức) ở Sài Gòn để nhập giống cây khuynh diệp từ Pháp về trồng thử nghiệm. Dù chiến tranh và thổ nhưỡng khiến dự án này chưa đạt kỳ vọng lớn, nó vẫn thể hiện tầm nhìn đi trước thời đại của ông. Ông áp dụng nhiều chiến dịch quảng cáo sáng tạo, giúp sản phẩm trở thành biểu tượng dân dụng quen thuộc ở miền Nam. Sau năm 1975, hãng dược của ông được quốc hữu hóa và chính là tiền thân của Công ty Cổ phần Dược phẩm OPC với sản phẩm dầu khuynh diệp "Mẹ bồng con".
Sự nghiệp chính trị Bùi Kiến Tín có mối quan hệ thân thiết với Ngô Đình Diệm do ông từng làm bác sĩ riêng cho gia đình họ Ngô. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Đặc nhiệm tại Phủ Thủ tướng Quốc gia Việt Nam trong nội các cải tổ của Ngô Đình Diệm. Ông tại chức trong thời gian rất ngắn từ tháng 8 đến tháng 12 năm 1954, rồi từ nhiệm để tập trung vào kinh doanh. Vai trò chính trị của ông khá mờ nhạt, chủ yếu hỗ trợ công tác thông tin tuyên truyền và cấp phép báo chí trong giai đoạn chuyển tiếp hỗn loạn sau Hiệp định Genève.
Cuối đời Năm 1964, Bùi Kiến Tín sang Pháp định cư rồi về sau qua đời tại Mỹ năm 1994, hưởng thọ 82 tuổi. Có tài liệu ghi ông mất tại Pháp khi chưa kịp hồi hương.
Gia đình Bùi Kiến Tín đã lập gia đình và có nhiều người con gồm trưởng nam là Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành, một trong những người Việt đầu tiên học tài chính tại Mỹ, chính khách trẻ tuổi thời Đệ Nhất Cộng hòa và sau này là cố vấn kinh tế cho 3 đời Thủ tướng Việt Nam thời kỳ đổi mới. Thứ nam là Kiến trúc sư Bùi Kiến Quốc nổi tiếng tại Pháp và Việt Nam với các công trình sinh thái tại Hội An.
Tham khảo