Lê Trí Viễn

Lê Trí Viễn (10 tháng 3 năm 1919 – 3 tháng 2 năm 2012) là giáo sư, nhà giáo nhân dân Việt Nam, và là nhà nghiên cứu văn học Việt Nam, được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012.

Tiểu sử Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Lê Trí Viễn sinh tại xã Điện Hồng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Điện Bàn Tây, thành phố Đà Nẵng). Lê Trí Viễn tốt nghiệp trường sư phạm cấp 1 vào năm 1939 sau đó dạy tiểu học trong 5 năm. Năm 1945, ông thi đỗ tú tài triết học và chuyển sang dạy ở trường trung học phổ thông và chuyên khoa ở trường Khải Định (Huế). Năm 1946, ông tham gia kháng chiến chống Pháp đồng thời giảng dạy tại trường chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng (Hà Tĩnh), rồi làm Hiệu trưởng trường cấp 3 Lê Khiết (Quảng Ngãi). Năm 1954, ông giảng dạy tại Trường Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc). Sau đó, ông về tham gia xây dựng Khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, từ năm 1963 đến 1978, ông làm Chủ nhiệm khoa này. Từ năm 1978, ông giảng dạy tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1992. Cùng trong năm 1992, ông cùng nhà giáo Nguyễn Ngọc Phấn sáng lập ra Trường Trung học cơ sở – Trung học phổ thông Nguyễn Khuyến, một ngôi trường nổi tiếng ở Thành phố Hồ Chí Minh với tỷ lệ đậu Đại học cao. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1971.

Sự nghiệp Bằng tự học kiên trì, từ trình độ tiểu học, Lê Trí Viễn vượt xuất sắc qua trình độ tú tài rồi trở thành giảng viên, thành giáo sư đại học, thành chuyên gia đầu ngành hàng đầu trong giảng dạy và nghiên cứu văn học trung đại Việt Nam. Với hơn 70 năm gắn bó với ngành sư phạm, ông không chỉ là một người thầy của nhiều thế hệ nhà giáo Việt Nam, mà còn là một tác giả nghiên cứu văn học có uy tín. Ông đã đóng góp cho lĩnh vực văn học Việt Nam hơn 40 công trình khoa học giá trị, trong đó có hai chuyên luận quan trọng mang giá trị khái quát cao: Đặc trưng Văn học trung đại Việt Nam (1996), Quy luật phát triển của lịch sử Văn học Việt Nam (1998). Từ năm 1945 đến năm 1961, có lẽ ông là giáo sư văn học đầu tiên của Việt Nam được Trường Đại học Bắc Kinh ấn hành công trình "Một số vấn đề lịch sử văn học Việt Nam". Năm 2012, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) với cụm công trình Nghiên cứu, phê bình văn học trung đại Việt Nam và ngữ văn Hàn Nôm.

Tác phẩm Việt Nam văn học sử - Thời đại Lê mạt - Nguyễn sơ (NXB Tinh tiến Liên khu 5). Lược thảo lịch sử văn học Việt Nam (đồng tác giả, ba tập, 1958), Một số vấn đề lịch sử văn học Việt Nam (1961, xuất bản tại Trung Quốc, trong thời gian làm chuyên gia tại Ðại học Bắc Kinh), Thơ văn Nguyễn Khuyến, Trần Tế Xương (1968) Nguyễn Ðình Chiểu, ngôi sao càng nhìn càng sáng (1982), Lịch sử văn học Việt Nam thế kỉ X - giữa thế kỉ XIX (1985), Ðặc trưng văn học trung đại Việt Nam (1996), Nghĩ về thơ Hồ Xuân Hương (viết chung, 1996), Ðến với thơ hay (1997), Quy luật phát triển của lịch sử văn học Việt Nam (1998) Thánh Gióng (Nhà xuất bản Giáo dục,1957). Những bài giảng văn ở đại học. Nhà xuất bản Giáo dục. 1982. Đặc trưng văn học trung đại Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội. 1996. Những bài giảng văn ở đại học (2 tập, 1982 và 1988) Bình thơ xuân – 1986 Tìm hương trong văn Hồ Chí Minh – 1986 Quy luật hiện đại hóa văn học Việt Nam – 1982 Lịch sử văn học Việt Nam, 4 tập (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, do Nguyễn Lương Ngọc chủ biên, Lê Trí Viễn thư ký khoa học của công trình) Lê Trí Viễn toàn tập (Nhà xuất bản Giáo dục, 2006) gồm 7 cuốn với gần 6.000 trang khổ lớn.

Vinh danh Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ năm 2012 Giáo sư (1980) Nhà giáo nhân dân (1990)

Khen thưởng Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất Huân chương Lao động hạng nhất Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

Tham khảo

Xem thêm Giải thưởng Hồ Chí Minh