Tiểu sử
Mai Khanh (1923 – 19 tháng 8 năm 2011) là một ca sĩ và giảng viên thanh nhạc của Việt Nam. Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, Giáo sư bậc I và Nhà giáo nhân dân. Ông là nguyên Chủ nhiệm Khoa Thanh nhạc Trường Âm nhạc Việt Nam.
Tiểu sử Mai Khanh tên khai sinh là Mai Trung Ngọc, sinh năm 1923 ở Hải Dương (nay là Hải Phòng). Ông có người mẹ hát đúm, hát ví rất hay và nổi tiếng trong vùng. Học hết trung học ở quê, Mai Khanh lên Hà Nội thi và đỗ vào Trường Kỹ nghệ thực hành rồi trở thành thợ điện. Sau đó ông vào làm ở xưởng Avia ở phố Phan Chu Trinh (khu đất của Bộ Tài chính hiện nay). Vừa đi làm, ông vừa cùng bạn bè đi hát ở các hội Thể Thao Đông Dương. Năm 1944, Hà Nội bắt đầu ra đời các quán như "Tân nghệ sĩ" ở Bờ Hồ, "Thiên Thai" ở Hàng Bông, "Thăng Long" ở Hàng Gai, trở thành những tụ điểm cà phê ca nhạc đầu tiên của trào lưu Tân nhạc vào các tối thứ 7, chủ nhật hàng tuần. Mai Khanh cùng với Thương Huyền tham gia biểu diễn tại đây. Giọng hát của ông nhanh chóng được ưa thích qua các bài đang nổi tiếng khi đó như "Trương Chi", "Suối mơ", "Đàn chim Việt", "Thiên Thai" của Văn Cao, "Giọt mưa thu", "Con thuyền không bến" của Đặng Thế Phong, "Cô láng giềng" của Hoàng Quý. Khi Cách mạng tháng Tám diễn ra năm 1945, Mai Khanh tham gia hát ở Đài phát thanh Hà Nội, biểu diễn trong Tuần lễ vàng và Hũ gạo cứu đói do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động. Đến tháng 2 năm 1946, Mai Khanh rời bỏ nghề thợ điện để tham gia Đoàn kịch Giải phóng do Bộ Thông tin - Tuyên truyền tổ chức, biểu diễn phục vụ công tác tuyên truyền cho chính quyền mới. Từ năm 1950, ông về hát cho Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam cùng Thương Huyền và Trần Thụ. Mai Khanh và Thương Huyền là hai trong những giọng hát đầu tiên vang lên trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Năm 1953, ông được điều động sang Đoàn Văn công Nhân dân Trung ương (nay là Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam). Ở đây, ngoài hát ca khúc mới, ông còn hát cả chèo, sắm vai Điền trong vở chèo "Chị Tấm anh Điền" nổi tiếng lúc bấy giờ. Năm 1955, ông được cử sang sang tu nghiệp ở Nhạc viện Bắc Kinh, Trung Quốc. Về nước năm 1961, ông giữ cương vị Chủ nhiệm Khoa Thanh nhạc Trường Âm nhạc Việt Nam (được thành lập năm 1956). Đến năm 1968, ông đi học tiếp cao học ở Nhạc viện Kiev, Ukraine, Liên Xô. Năm 1983, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Âm nhạc) đã mời Mai Khanh vào Thành phố Hồ Chí Minh và tham gia giảng dạy ở Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi nghỉ hưu. Mai Khanh qua đời vào ngày 19 tháng 8 năm 2011 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 88 tuổi.
Phong cách nghệ thuật và thành tựu Mai Khanh có giọng nam cao sáng, vang, khoẻ, âm vực rộng tới 2 quãng 8. Ông được học hành chính quy, bài bản về thanh nhạc, nhưng cũng vận dụng được cách hát dân ca của các nghệ nhân dân gian nên dễ thuyết phục được người nghe. Các tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm: "Nhớ về quê mẹ" (Vân Đông), "Bế Văn Đàn sống mãi" (Huy Du), "Giờ hành động" (Lưu Hữu Phước), "Người Hà Nội" (Nguyễn Đình Thi), "Ngọn đèn đứng gác" (nhạc Hoàng Hiệp - thơ Chính Hữu). Ngoài ra, Mai Khanh còn là tác giả của ca khúc "Việt Miên Lào đoàn kết" và đặt lời mới cho bài dân ca quan họ "Nhất quế nhị lan" để trở thành bài "Thỏa nỗi nhớ mong". Mai Khanh cũng là một giảng viên, giáo sư thanh nhạc, đã soạn thảo ra nhiều tài liệu giảng dạy môn này trong các trường nhạc. Ông đã góp phần đào tạo nên nhiều ca sĩ tên tuổi như Thanh Huyền, Tường Vi, Vân Khánh, Trần Chất, Doãn Tần, Tô Lan Phương. Ông nhận được nhiều danh hiệu, trong đó có Nghệ sĩ nhân dân (1997), Giáo sư bậc I và Nhà giáo nhân dân.
Tham khảo