Phùng Hồ Hải

Phùng Hồ Hải (sinh năm 1970) là một nhà toán học người Việt Nam. Ông là Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam từ năm 2017 đến 2022 và là Tổng thư ký Hội Toán học Việt Nam từ năm 2013 đến 2018. Ông là Giáo sư đầu tiên trong nước được xét diện đặc cách vào năm 2012. Ông là người Việt Nam đầu tiên giành được danh hiệu Thành viên trẻ của Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới (2009). Năm 2026, ông nhận được Giải thưởng nghiên cứu Humboldt của Đức.

Tiểu sử Phùng Hồ Hải sinh năm 1970 tại Hà Nội, quê gốc tại Đức Thọ, Hà Tĩnh. Phùng Hồ Hải học trung học phổ thông tại Khối chuyên Toán thuộc Khoa Toán – Cơ – Tin học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (cũ), nay là Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ông tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Lomonosov Mátxcơva ở Nga năm 1992. Năm 1996, ông bảo vệ luận văn Tiến sĩ tại Đại học Tổng hợp Ludwig Maximilian Munich ở Đức với đề tài Über Quantengruppen und Koquasitiranguläre Hopf-Algebren in Verzopften Kategorien. Năm 2005, ông bảo vệ luận văn Tiến sĩ khoa học tại Đại học Duisburg-Essen ở Đức. Ông được phong hàm phó giáo sư năm 2006 và hàm Giáo sư năm 2012. Ông là Giáo sư trẻ nhất đợt này và là Giáo sư đầu tiên trong nước được xét diện đặc cách. Phùng Hồ Hải là Phó Viện trưởng (2012–2017) và Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam (2017–2022). Ông là Tổng thư ký Hội Toán học Việt Nam (2013–2018) và Phó Tổng biên tập tạp chí Acta Mathematica Vietnamica (2008–2020).

Sự nghiệp

Ông nghiên cứu về "cấu trúc và biểu diễn của các nhóm ma trận lượng tử", "đối ngẫu Tannaka-Krein cho các phạm trù monoid" và "Ứng dụng của đối ngẫu Tannaka vào việc nghiên cứu nhóm cơ bản". Tính đến nay ông đã công bố hơn 40 bài báo khoa học trên các tạp chí toán học quốc tế. Ông chủ yếu dành thời gian giảng dạy tại Viện Toán học và nhiều trường đại học khác tại Việt Nam. Ông cũng từng giảng dạy tại đại học Essen (Đức) trong khoảng 2003–2008; được nhận Học bổng Heisenberg trong các năm 2005–2010. Ông đã giành được nhiều giải thưởng về học tập và khoa học: Huy chương đồng Olympic toán năm 1986; Giải thưởng Viện Toán học năm 2003; Giải Baedeker dành cho luận án Tiến sĩ khoa học xuất sắc nhất năm 2005 của Trường Đại học Duisburg-Essen; Trong những năm 2003–2008, ông nhận Heisenberg fellowship và giải thưởng Von-Kaven của Quỹ Nghiên cứu khoa học Đức (DFG). Ông là Thành viên trẻ của Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới (TWAS) nhiệm kỳ 2009–2014 và là người Việt Nam đầu tiên giành được danh hiệu này.

Năm 2026, Phùng Hồ Hải được trao Giải thưởng nghiên cứu Humboldt của Đức. Giải thưởng nghiên cứu Humboldt là giải thưởng danh giá nhất từ Quỹ Alexander von Humboldt, được trao cho các nhà khoa học có uy tín quốc tế, ghi nhận thành tựu nghiên cứu đã đạt được trong suốt sự nghiệp. Ông là người Việt Nam thứ ba được nhận giải thưởng từ Quỹ này này, (trước ông, năm 2012, Giáo sư Nguyễn Thế Hoàng thuộc Bệnh viện Quân y Trung ương 108 Hà Nội đã nhận Giải thưởng Nghiên cứu Friedrich Wilhelm Bessel vào; năm 2015, Giáo sư Nguyễn Xuân Hùng thuộc Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã giành Giải thưởng Nghiên cứu Georg Forster, đều thuộc Quỹ Alexander von Humboldt), và là người Việt Nam đầu tiên nhận được Giải thưởng nghiên cứu Humboldt.