Trà Giang

Trà Giang (sinh ngày 11 tháng 12 năm 1942) là một diễn viên điện ảnh người Việt Nam, diễn viên đầu tiên tại Việt Nam đoạt giải thưởng lớn tại một liên hoan phim Quốc tế. Bà nổi tiếng với những bộ phim đoạt nhiều giải thưởng tại các liên hoan phim quốc nội, quốc tế như Chị Tư Hậu, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Em bé Hà Nội. Ngoài ra, bà cũng là một chính khách khi tham gia công tác trong Quốc hội Việt Nam với vai trò Đại biểu Quốc hội liên tục trong 3 khóa V, VI và VII. Trà Giang được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1984 và là diễn viên điện ảnh đầu tiên được phong tặng danh hiệu này.

Tiểu sử Trà Giang, tên khai sinh là Nguyễn Thị Trà Giang, sinh ngày 11 tháng 12 năm 1942 tại Phan Thiết, Bình Thuận; quê quán tại phường Nghĩa Lộ, tỉnh Quảng Ngãi. Cha của bà là nghệ sĩ ưu tú, nhạc sĩ Nguyễn Văn Khánh (1918–2012) – Trưởng đoàn Văn công Liên khu V. Trước khi tập kết ra Bắc năm 1954, gia đình bà sống ở Bình Lâm (thuộc Bình Thuận). Cha của bà đi công tác thường xuyên, lương của ông cũng không đủ cho cuộc sống gia đình, vì vậy nên mẹ và bà ngoại của bà phải làm bánh để bán và kiếm thêm thu nhập. Năm 1954, theo gia đình các cán bộ miền Nam và đoàn Văn công Liên khu V, Trà Giang được đưa ra miền Bắc và theo học Trường học sinh miền Nam tại Hải Phòng. Ngày 15 tháng 3 năm 1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh 147/SL thành lập Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam, đánh dấu cho sự ra đời của nền điện ảnh cách mạng, nhưng phải tới 6 năm sau, bộ phim truyện đầu tiên về đề tài cách mạng mới ra đời. Đến năm 1956, Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam được tách làm hai bộ phận là Xưởng phim truyện Việt Nam và Quốc doanh phát hành phim và chiếu bóng Việt Nam (nay là FAFIM Việt Nam). Năm 1959, các cơ quan điện ảnh gồm Xưởng Phim truyện Việt Nam, Xưởng phim Hoạt họa và búp bê, Xưởng phim Thời sự, tài liệu Trung ương đều được tách ra từ Xưởng phim Việt Nam. Lúc này Trường Điện ảnh Việt Nam cũng được thành lập, khóa đầu tiên của trường kéo dài 3 năm của dưới sự đào tạo của một số đạo diễn đến từ Khối phía Đông như Nghệ sĩ nhân dân Liên Xô Ajdai Ibraghimov và một đạo diễn người Azerbaijan. Trà Giang trúng tuyển và theo học lớp diễn viên khóa đầu tiên của trường cùng với Phi Nga, Lâm Tới, Tuệ Minh, Thế Anh, Anh Thái, Thụy Vân, Lịch Du, Minh Đức,... Trong giai đoạn này, những diễn viên điện ảnh thời kì đầu như Danh Tấn, Trung Tín, Văn Phức, Mai Châu, Thu An,... đều từ sân khấu kịch nói chuyển sang đóng phim nên những gương mặt mới của trường chuyên về ngành diễn viên điện ảnh sẽ là trụ cột của điện ảnh Cách mạng giai đoạn sau. Trà Giang trúng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa V và tiếp tục làm đại biểu quốc hội các khóa VI và VII từ năm 1975 đến năm 1987. Bà còn là ủy viên Thường vụ Hội điện ảnh Việt Nam, Ủy viên ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.