Tiểu sử
Vương Duy Trinh (? – ?, chữ Hán: 王維楨) tên tự là Tử Cán (子幹) hiệu Hương Trì hoặc Đạm Trai là nhà chính trị, nhà văn hóa, nhà biên khảo, nhà thơ Việt Nam sống dưới triều đại nhà Nguyễn. Ông từng giữ chức Hiệp biện Đại học sĩ, Ngự sử, Quang Lộc tự khanh, Bố Chính sứ, Thượng thư Bộ Binh, Tổng đốc hai tỉnh Quảng Nam và Thanh Hóa.
Tiểu sử và hậu duệ Vương Duy Trinh là người gốc Minh Hương, nguyên quán làng Văn Trì, phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội. Bố ông là Vương Đình Thực đỗ Sinh đồ khoa Ất Dậu đời Minh Mạng (1825), làm Giáo thụ, là tác giả cuốn “Hải Dương phong vật chí”. Hậu duệ của ông có Nhà phê bình Mỹ thuật Vương Như Chiêm và Nghệ sĩ nhân dân Vương Duy Biên.
Sự nghiệp Năm 1870 (niên hiệu Tự Đức thứ 23), ông đỗ Cử nhân, đến năm 1884 được cử làm Ngự sử dưới triều Kiến Phúc và tham gia xử vụ án tham ô lớn ở Thanh Hóa. Theo hồi kí Lô Giang tiểu sử của Nguyễn Văn Mại, Vương Duy Trinh từng làm Tổng đốc Quảng Nam, sau đó được kế nhiệm bởi Đào Tấn. Vương Duy Trinh về kinh làm Hội đồng chấm thi Hội, được thăng làm Bố chánh Thanh Hóa năm 1889, rồi Thự Tuần phủ Thanh Hoá kiêm quyền hộ Tổng đốc Nam Ngãi, và lênTổng đốc Thanh Hóa đến năm 1906. Năm 1903, Vương Duy Trinh phát hiện một bài thơ viết bằng dạng chữ viết lạ, được gọi là hỏa tự, ông dịch bài thơ ra chữ Hán với tựa đề “Mời trầu” và khẳng định đây là chữ viết từ thời Vua Hùng. Năm 1904, trong cương vị Tổng đốc Thanh Hóa, ông đã soạn Đông Sơn huyện văn chỉ bị kí, Thanh Hóa Vĩnh Lộc huyện chí (1876), Thanh Hóa kỉ thắng (1903) và Thanh Hóa quan phong. Vương Duy Trinh còn đề văn bia tại một số nơi trong tỉnh Thanh Hóa như: làng Trinh Hà, xã Hoằng Phú (1897), bia Võng Châu ở núi Hàm Rồng (1900) và tấm bia chùa Đào Viên (1905), ở động Long Quang, Đền thờ nàng Bình Khương.
Tác phẩm
Cuốn Thanh Hóa quan phong dịch sang chữ quốc ngữ, hiệu đính và phát hành năm 1973 bởi Bộ văn hoá giáo dục và thanh niên và năm 2020 bời Nhà xuất bản Thanh Hóa. Cuốn Thanh Hóa kỷ thắng được Vũ Ngọc Định và Nguyễn Huy Khuyến dịch, chú, giới thiệu; hiệu đính bởi Đinh Khắc Thuân, được Nhà xuất bản Thanh Hóa phát hành năm 2022.
Đông Sơn huyện văn chỉ bị kí, (1844, ghi chép những người đỗ đạt trong 27 năm của Đông Sơn) Thanh Hóa Vĩnh Lộc huyện chí (1876, dư địa chí huyện Vĩnh Lộc) Thanh Hóa kỉ thắng (hoàn thành 25/05/1903, dư địa chí tỉnh Thanh Hóa) Thanh Hóa quan phong (văn hóa dân gian địa phương) Hương Trì học thảo thi sao, Hương Trì học thảo văn sao, Hương Trì văn tảo
Vinh danh Tên Vương Duy Trinh từng được đặt cho một đoạn đường ở Cửa Tả, Hạc Thành.
Tham khảo
Chú giải
Nguồn
Liên kết ngoài Thanh Hóa quan phong (Bản số hóa của Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm) Thanh Hoá kỷ thắng (Bản số hóa của Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm) Những 'vụ án' văn chương khoa cử ở triều Nguyễn (VnExpress)